Andropauza w pracy

Andropauza i starzenie się mężczyzn – niedopowiedziana część cyklu kariery mężczyzn

Andropauza to potoczne określenie zespołu zmian hormonalnych i fizjologicznych związanych ze starzeniem się mężczyzn, wynikających przede wszystkim ze stopniowego obniżania poziomu testosteronu.

W przeciwieństwie do menopauzy, która jest wyraźnie określonym momentem w życiu kobiety i oznacza definitywne zakończenie funkcji rozrodczych, andropauza ma charakter procesu rozłożonego w czasie i nie przebiega w sposób nagły ani jednolity u wszystkich mężczyzn. Objawy mogą obejmować m.in. przewlekłe zmęczenie, spadek energii i libido, trudności z koncentracją, wahania nastroju czy obniżenie motywacji. Choć zjawisko to nie zawsze ma charakter kliniczny, może istotnie wpływać na samopoczucie, relacje społeczne oraz funkcjonowanie zawodowe. Z tego względu coraz częściej podkreśla się potrzebę uwzględniania andropauzy w politykach zdrowotnych i działaniach z zakresu dobrostanu pracowników, analogicznie do rosnącej widoczności tematyki menopauzy w miejscu pracy.

Zmiany demograficzne

Starzenie się społeczeństwa należy dziś do najważniejszych wyzwań współczesnego rynku pracy. Wydłużająca się aktywność zawodowa sprawia, że coraz większego znaczenia nabierają kwestie zdrowia, dobrostanu oraz zmian fizjologicznych towarzyszących kolejnym etapom życia. Jednym z obszarów wciąż niedostatecznie obecnych w debacie publicznej i organizacyjnej jest proces starzenia się mężczyzn oraz związane z nim obciążenia.

Starzenie jest doświadczeniem powszechnym – dotyczy każdego mężczyzny. W Polsce temat ten nadal rzadko pojawia się w przestrzeni publicznej, a jeszcze rzadziej w środowisku pracy. Tymczasem, jak wskazują badania opublikowane przez Kulczyk Foundation, mężczyźni odczuwają skutki starzenia zarówno w sferze fizycznej (m.in. spadek sił i libido), jak i psychicznej (wahania nastroju, obniżenie motywacji). Zmiany te mogą przekładać się na funkcjonowanie zawodowe – skutkować spadkiem efektywności, większą ostrożnością wobec nowych wyzwań, a w skrajnych przypadkach także wycofaniem się z aktywności.

Dlaczego to ważne?

W Polsce systematycznie rośnie liczba osób w wieku dojrzałym. Prognozy demograficzne jednoznacznie wskazują, że trend ten utrzyma się w kolejnych latach, przede wszystkim ze względu na postępujące starzenie się społeczeństwa oraz wydłużanie średniej długości życia. W obliczu tych zmian szczególnego znaczenia nabiera budowanie kultury organizacyjnej, która dostrzega w dojrzałości potencjał i doświadczenie – pod warunkiem, że towarzyszą im empatia, rzetelna wiedza oraz adekwatne wsparcie.

Raport NHS Trust (2021) podkreśla, że kluczową rolę w tworzeniu takiego środowiska odgrywają świadomość i otwartość pracodawców. Coraz większego znaczenia nabiera wdrażanie polityk wspierających zdrowie hormonalne pracowników. Wśród rekomendowanych rozwiązań znajdują się m.in. elastyczne godziny pracy, możliwość pracy zdalnej czy zapewnienie komfortowych warunków termicznych.

Tak jak w Cyklu Kariery wspieramy kobiety w okresie transformacji menopauzalnej, tak samo otwieramy przestrzeń dla mężczyzn mierzących się z własnymi zmianami związanymi z wiekiem. Każda osoba – niezależnie od płci i etapu życia – zasługuje na uważność, zrozumienie i realne wsparcie w środowisku pracy.

Czy wiesz, że…

Według danych WMURO.com, 1 na 4 mężczyzn po 30. roku życia ma obniżony poziom testosteronu, co może wpływać na zdrowie psychiczne, wydolność, koncentrację i relacje w pracy. Zjawisko to, zwane andropauzą, wciąż pozostaje tematem tabu.

Z kolei dane Community Trade Union UK wskazują, że ponad 80% mężczyzn nie rozpoznaje objawów starzenia się i w związku z tym nie otrzymuje odpowiedniego wsparcia. Tymczasem brak polityk zdrowotnych w miejscu pracy zwiększa ryzyko wypalenia, absencji i pogorszenia dobrostanu.

Menopauza, a Andropauza

Dlaczego mówimy o zdrowiu mężczyzn w Cyklu Kariery?

Edelman Trust Barometer to coroczny globalny raport badawczy, który mierzy poziom zaufania społecznego do różnych instytucji: biznesu, rządu, mediów oraz organizacji pozarządowych. Od wielu lat to właśnie biznes jest darzony największym zaufaniem.

W tym kontekście miejsce pracy nabiera szczególnego znaczenia. Stanowi bowiem ważny element życia mężczyzn, nie tylko jako źródło dochodu, ale także jako przestrzeń budowania tożsamości, poczucia sensu i przynależności.

W obliczu wyzwań takich jak stres, wypalenie zawodowe czy zmiany społeczne, rola pracodawcy i kultury organizacyjnej w dbaniu o dobrostan psychiczny i emocjonalny pracowników,  staje się jeszcze bardziej istotna. Zwłaszcza, że to mężczyźni rzadziej sięgają po pomoc.

Zaufanie do miejsca pracy i przełożonych może więc nie tylko sprzyjać efektywności i zaangażowaniu, ale również pełnić funkcję stabilizującą i wspierającą w codziennym życiu. Tym bardziej, że według czterdziesto- i pięćdziesięciolatków to praca jest najbardziej zagrożonym obszarem życia w związku z procesem starzenia się (Kulczyk Foundation, 2024).

Co mogą zrobić pracodawcy

Mężczyźni rzadko proszą o pomoc, nie rozmawiają o swoich objawach, ale to nie znaczy, że ich nie mają. Miejsce pracy może być przestrzenią, która:

1. normalizuje rozmowę o procesie starzenia mężczyzn (i kobiet),
2. zachęca do badań profilaktycznych (np. poziomu testosteronu),
3. oferuje działania edukacyjne i psychoedukacyjne dla pracowników i pracowniczek oraz ich mendżerów i menadżerek,
4. wspiera mentalnie i fizycznie mężczyzn w kluczowych momentach ich kariery i życia.

W pracy mężczyźni około 50 roku życia wyraźnie zaczynają odczuwać obniżoną efektywność